แนวข้อสอบครูผู้ช่วย ภาค ก กฎหมายและระเบียบ พร้อมเฉลยละเอียด

ข้อ 1. ในวันประชุมผู้ปกครอง ผู้ปกครองคนหนึ่งยื่นซองใส่เงินให้ครูประจำชั้นพร้อมพูดว่า "ฝากดูแลลูกเป็นพิเศษด้วยนะคะ" ครูควรปฏิบัติอย่างไรเหมาะสมที่สุด

1. รับไว้ก่อนเพื่อรักษาน้ำใจ แล้วนำเงินไปซื้ออุปกรณ์การเรียนให้ทั้งห้อง
2. ปฏิเสธอย่างสุภาพ และอธิบายว่าครูดูแลนักเรียนทุกคนอย่างเท่าเทียมอยู่แล้ว
3. รับไว้ได้หากเปิดดูแล้วจำนวนเงินไม่เกินสามพันบาท
4. ให้ผู้ปกครองนำเงินไปมอบให้ผู้อำนวยการโรงเรียนแทน

เฉลย: B. ปฏิเสธอย่างสุภาพ และอธิบายว่าครูดูแลนักเรียนทุกคนอย่างเท่าเทียมอยู่แล้ว

คำอธิบาย: เงินที่ให้พร้อมคำขอให้ดูแลบุตรเป็นพิเศษคือการให้เพื่อแลกกับการปฏิบัติหน้าที่ที่ไม่เท่าเทียม ครูจึงไม่ควรรับไม่ว่าจำนวนเท่าใด และควรปฏิเสธอย่างสุภาพพร้อมยืนยันความเป็นธรรมต่อนักเรียนทุกคน ตัวเลือกเรื่องไม่เกินสามพันบาทผิด เพราะเกณฑ์มูลค่าใช้กับการรับโดยธรรมจรรยาเท่านั้น ไม่ครอบคลุมการให้ที่มุ่งหวังผลจากหน้าที่

ข้อ 2. นักเรียนคนหนึ่งสอบปลายภาคได้คะแนนไม่ถึงเกณฑ์ ผู้ปกครองซึ่งเป็นผู้มีชื่อเสียงในชุมชนมาขอให้ครูเพิ่มคะแนนให้ผ่าน ครูควรปฏิบัติอย่างไร

1. เพิ่มคะแนนให้เล็กน้อยเพื่อรักษาความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน
2. ส่งเรื่องให้ผู้อำนวยการตัดสินใจแทนว่าจะเพิ่มคะแนนหรือไม่
3. ยืนยันผลตามเกณฑ์การวัดผล และชี้แจงช่องทางสอบแก้ตัวหรือซ่อมเสริมตามระเบียบ
4. ให้นักเรียนทำรายงานพิเศษแทนการสอบแก้ตัว เพื่อให้ผ่านได้เร็วขึ้น

เฉลย: C. ยืนยันผลตามเกณฑ์การวัดผล และชี้แจงช่องทางสอบแก้ตัวหรือซ่อมเสริมตามระเบียบ

คำอธิบาย: การวัดและประเมินผลต้องเป็นไปตามเกณฑ์เดียวกันสำหรับนักเรียนทุกคน ครูจึงต้องยืนยันผลตามจริง และแนะนำช่องทางที่ระเบียบเปิดไว้ เช่น การสอบแก้ตัวหรือการซ่อมเสริม การส่งเรื่องให้ผู้อำนวยการตัดสินใจว่าจะเพิ่มคะแนนหรือไม่เป็นการเลี่ยงความรับผิดชอบ ไม่ได้แก้ปัญหาตามหลักความเป็นธรรม

ข้อ 3. ประมวลจริยธรรมข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2564 กำหนดมาตรฐานทางจริยธรรมไว้ 8 ประการ ข้อใดเป็นมาตรฐานที่สะท้อนบริบทงานครูโดยตรงและไม่มีอยู่ในมาตรฐานทางจริยธรรม 7 ประการของ พ.ร.บ.มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562

1. การยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ
2. การมุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน
3. การปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ
4. ความเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ คำนึงถึงสิทธิเด็ก และยอมรับความแตกต่างของบุคคล

เฉลย: D. ความเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ คำนึงถึงสิทธิเด็ก และยอมรับความแตกต่างของบุคคล

คำอธิบาย: ประมวลจริยธรรมของ ก.ค.ศ. นำมาตรฐาน 7 ประการของ พ.ร.บ.มาตรฐานทางจริยธรรมมาปรับใช้ และเพิ่มมาตรฐานเรื่องความเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิเด็ก และการยอมรับความแตกต่างของบุคคล ซึ่งสอดคล้องกับงานที่ครูต้องดูแลผู้เรียน ตัวเลือกอื่นเป็นมาตรฐานที่มีอยู่แล้วในกฎหมายกลาง เช่น การมุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน ซึ่งประมวลของครูขยายความให้สะท้อนคุณภาพผู้เรียน

ข้อ 4. ครูผู้หนึ่งไม่มาปฏิบัติหน้าที่ราชการติดต่อกันในคราวเดียวเป็นเวลา 20 วัน โดยไม่มีเหตุผลอันสมควรและไม่ได้ยื่นใบลา ตาม พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2547 การกระทำนี้เป็นอย่างไร

1. ไม่เป็นความผิดวินัย หากภายหลังยื่นใบลากิจย้อนหลังครบทุกวัน
2. เป็นความผิดวินัยไม่ร้ายแรง เพราะไม่ได้ทำให้ราชการเสียหายเป็นตัวเงิน
3. เป็นความผิดวินัยอย่างร้ายแรง เพราะละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อในคราวเดียวกันเกินสิบห้าวันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
4. เป็นเพียงเรื่องที่นำไปประกอบการประเมินผลการปฏิบัติงานประจำปี

เฉลย: C. เป็นความผิดวินัยอย่างร้ายแรง เพราะละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อในคราวเดียวกันเกินสิบห้าวันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร

คำอธิบาย: กฎหมายระเบียบข้าราชการครูฯ กำหนดให้การละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อในคราวเดียวกันเกินสิบห้าวันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรเป็นความผิดวินัยอย่างร้ายแรง กรณีนี้ขาดไป 20 วันจึงเข้าเกณฑ์ ความผิดวินัยไม่จำเป็นต้องทำให้ราชการเสียหายเป็นตัวเงิน และการยื่นใบลาย้อนหลังโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรไม่ทำให้พ้นความผิด

ข้อ 5. ครู ก ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการพิจารณาจัดซื้อชุดกีฬาของโรงเรียน และพบว่าร้านของภรรยาตนเป็นผู้ยื่นเสนอราคารายหนึ่ง ครู ก ควรทำอย่างไร

1. แจ้งผู้บังคับบัญชาถึงความเกี่ยวข้อง และขอถอนตัวจากการพิจารณาครั้งนี้
2. พิจารณาต่อไปตามปกติ เพราะตนตั้งใจจะให้คะแนนอย่างเป็นธรรมอยู่แล้ว
3. แนะนำให้ภรรยาลดราคาลงเพื่อให้โรงเรียนได้ประโยชน์สูงสุด
4. ขอให้ภรรยาถอนการเสนอราคาโดยไม่ต้องแจ้งใคร

เฉลย: A. แจ้งผู้บังคับบัญชาถึงความเกี่ยวข้อง และขอถอนตัวจากการพิจารณาครั้งนี้

คำอธิบาย: เมื่อผู้พิจารณามีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับผู้เสนอราคา ความเป็นกลางย่อมถูกตั้งคำถาม แม้ตนจะตั้งใจทำอย่างเป็นธรรมก็ตาม วิธีที่ถูกคือเปิดเผยส่วนได้เสียต่อผู้บังคับบัญชาและถอนตัวจากการพิจารณา การแนะนำให้ภรรยาลดราคาคือการใช้ข้อมูลจากหน้าที่ช่วยผู้เสนอราคารายหนึ่ง ซึ่งยิ่งเป็นการเอื้อประโยชน์

ข้อ 6. โรงเรียนจัดงานระดมทรัพย์เพื่อสร้างโรงอาหาร แล้วติดประกาศรายรับรายจ่ายทุกรายการไว้ที่บอร์ดหน้าโรงเรียนและเผยแพร่ในเพจของโรงเรียน การกระทำนี้สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลข้อใดมากที่สุด

1. หลักการมีส่วนร่วม
2. หลักความโปร่งใส
3. หลักนิติธรรม
4. หลักความคุ้มค่า

เฉลย: B. หลักความโปร่งใส

คำอธิบาย: การเปิดเผยข้อมูลการใช้เงินอย่างครบถ้วนให้ผู้เกี่ยวข้องตรวจสอบได้เป็นหัวใจของหลักความโปร่งใส หลักการมีส่วนร่วมเน้นการเปิดโอกาสให้ผู้ปกครองและชุมชนร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ หรือร่วมทำ ซึ่งต่างจากการเปิดเผยข้อมูลให้ตรวจสอบ

ข้อ 7. ครูถ่ายคลิปนักเรียนที่แต่งกายผิดระเบียบแล้วโพสต์ลงเฟซบุ๊กส่วนตัวแบบสาธารณะ พร้อมข้อความว่า "เตือนไว้เป็นบทเรียน" การกระทำนี้เป็นอย่างไร

1. ไม่เหมาะสม เพราะเป็นการประจานนักเรียน ละเมิดศักดิ์ศรีและสิทธิเด็ก ควรว่ากล่าวตักเตือนเป็นการเฉพาะตัวตามระเบียบ
2. เหมาะสม เพราะช่วยป้องปรามไม่ให้นักเรียนคนอื่นทำผิดตาม
3. เหมาะสม หากครูปิดบังใบหน้านักเรียนเพียงบางส่วน
4. ไม่เหมาะสมเฉพาะกรณีที่ผู้ปกครองไม่อนุญาต

เฉลย: A. ไม่เหมาะสม เพราะเป็นการประจานนักเรียน ละเมิดศักดิ์ศรีและสิทธิเด็ก ควรว่ากล่าวตักเตือนเป็นการเฉพาะตัวตามระเบียบ

คำอธิบาย: การเผยแพร่ภาพนักเรียนที่ทำผิดสู่สาธารณะเป็นการประจาน ขัดกับมาตรฐานจริยธรรมเรื่องการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และสิทธิเด็ก การลงโทษนักเรียนมีจุดมุ่งหมายเพื่ออบรมสั่งสอน จึงควรตักเตือนเป็นการเฉพาะตัวตามระเบียบ ส่วนการอ้างว่าช่วยป้องปรามไม่ทำให้การละเมิดสิทธิของเด็กกลายเป็นเรื่องชอบธรรม

ข้อ 8. ข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยจรรยาบรรณของวิชาชีพแบ่งจรรยาบรรณออกเป็น 5 ด้าน ข้อใดไม่ใช่หนึ่งในห้าด้านนั้น

1. จรรยาบรรณต่อตนเอง
2. จรรยาบรรณต่อผู้รับบริการ
3. จรรยาบรรณต่อผู้บังคับบัญชา
4. จรรยาบรรณต่อสังคม

เฉลย: C. จรรยาบรรณต่อผู้บังคับบัญชา

คำอธิบาย: จรรยาบรรณของวิชาชีพทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ จรรยาบรรณต่อตนเอง ต่อวิชาชีพ ต่อผู้รับบริการ ต่อผู้ร่วมประกอบวิชาชีพ และต่อสังคม ไม่มีด้าน "ต่อผู้บังคับบัญชา" ตัวเลือกนี้ชวนให้สับสนเพราะคล้ายหัวข้อในวินัยข้าราชการ ความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงานในจรรยาบรรณจัดอยู่ในด้านผู้ร่วมประกอบวิชาชีพ